تبلیغات
پایگاه فرهنگی ادبی انجمن نویسندگان ماكو - زادروز ویلیام فاکنر
 
نوشته شده توسط : مهدی جلیل زاده

امروز زادروز ویلیام فاكنر نویسنده معروف و برنده جایزه نوبل ادبیات است كه 25 سپتامبر سال 1897 به دنیا آمد و 65 سال زندگی كرد. وی در نگارش، تكنیک (روش) خاصی به كار می برد كه بی شباهت به داستانسرایی قدیم ایران نیست. او در نوشته هایش می كوشید كه اهمیت ارزشها ـ به ویژه ارزش خانواده، ارزشهای فرهنگی و ... را تبلیغ كند و می گفت كه تمدن صنعتی ارزشهای تمدن كشاورزی را كه مردم معنویت بیشتری داشتند، از میان برده است. فاكنر كه در كشورهای متعدد از جمله فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و انگلستان زندگی كرده بود، همیشه فكر می كرد كه خوب نمی نویسد و همین طرز فكر، او را از غرور پیروزی دور ساخت و به بهترنویسی هرچه بیشتر وادار كرد. فاكنر بر ضد هر گونه تبعیضی بود و حتی می گفت: روزنامه نگاران هم تبعیض می كنند و تبعیض آنها این است كه تنها بعضی ها را بزرگ می كنند و به شهرت و قدرت می رسانند، حال آن كه باید افكار و كارها را منعكس كنند. كتابهای معروف فاكنر عبارتند از: روشنایی در ماه اوت، یك گل سرخ برای امیلی، میراث زشت نژادی و ....

فاکنر در سال 1897 میلادی در جنوب امریکا به دنیا آمد، و همة عمرش را به تقریب در همان‌جا گذراند. دربارة سال‌های اولیة زندگانی فاکنر اطلاعات زیادی در دست نیست. همین‌قدر می‌دانیم که در دوران کودکی‌اش داستان‌های زیادی از رشادت و دلاوری و افتخار دربارة اجداد خود و دیگر قهرمانان جنوب امریکا می‌شنید. به‌این ترتیب نیازی به مطالعة تاریخ جنوب پیدا نکرد، چون در سایة جنوب بار می‌آمد و سقوط آن را تجربه می‌کرد. تحصیلاتش نامرتب بود و مانند دیگر بزرگان قلم با درس و مشق میانة خوبی نداشت. به‌جای آن هرچه را که جالب می‌یافت مطالعه می‌کرد. با رسیدن به سن بلوغ به سرودن شعر پرداخت. در هفده‌سالگی با فیل استون آشنا شد. این آشنایی به دوستی عمیقی منجر شد، آن‌چنان که همة نوشته‌های فاکنر پیش از چاپ از زیر نظر انتقادی‌ فیل استون می‌گذشت. با آن‌که فیل استون در رشتة حقوق درس می‌خواند، شور عجیبی به ادبیات داشت و با قرض دادن کتاب به فاکنر، او را وارد دنیای پر اسرار شعر و ادب کرد. در سال 1918، که صلح مسلح اعلام شد، فاکنر دست به نوشتن شعر برای روزنامه‌ها و مجلات مدارس زد. در سال 1924 نخستین مجموعة شعرش به‌نام «الهة مرمرین»1 انتشار یافت. یک سال بعد با شروود اندرسن نویسندة بزرگ امریکایی آشنا شد. این آشنایی نقطة عطفی است در زندگی فاکنر و، به قول خودش، الهام بخش او برای رمان نویس‌شدن. دو رمان «پشه‌ها»2 و «پول سیاه»3 محصول این دوره است که بین سال‌های 1926 تا 1917 به کمک شروود اندرسن انتشار یافت. سال‌های پربار زندگی فاکنر از1927 آغاز می‌شود. شاهکار او «خشم و هیاهو»، هم‌زمان با رمان دیگرش، «سارتوریس»4، در 1929 منتشر می‌شود. و پس از آن تا سال1962- سال مرگش- علاوه بر مجموعة بزرگی از داستان‌های کوتاه، نزدیک به سیزده رمان دیگر می‌نویسد- که از آن میان As I Lay Dying5, Light in August6, Sanctuary7, Go Down,Moses8, «ابشالوم، ابشالوم» در ردیف بهترین کارهای او شمرده شده‌اند.
     فاکنر مانند دیگر بزرگان قلم شخصیت پیچیده و چند جانبه‌ای دارد. او آدم عجیب و غریبی است. هیچ‌گاه تن به مصاحبه نمی‌داد. اگر هم گاهی مجبور به مصاحبه می‌شد، دربارة کارهایش به گفتارهای ضد و نقیض دست می‌زد. از دنیای ادب روز خودش را دور نگه می‌داشت و در زادگاهش، شهر کوچک آکسفورد در ایالت می‌سی‌سی‌پی، در انزوای نسبی به‌سر می‌برد. فاکنر هم به‌عنوان نسخة بدل انسان شریف و نیک نفس جنوب، مهربان و صمیمی و خون‌گرم، معروف شده و هم به‌عنوان آدمی خون‌سرد و پرافاده و گنده‌گو. وقتی یکی از داستان‌هایش به‌صورت فیلم درآمد، تهیه‌کنندگان و کارگردان فیلم را با تصمیم خود مبنی بر حاضر نشدن در جلسة افتتاحیه به هراس انداخت. اما شب افتتاح در سالن سینما بود. نظیر چنین هراسی را هنگامی که تصمیم گرفت برای دریافت جایزة نوبل در سال 1950 به سوئد نرود، در دل دوستان و خویشان‌اش انداخت. ولی چون می‌خواست دخترش پاریس را ببیند، از تصمیم خود عدول کرد. در اواخر عمر نیز دعوت کندی را برای شام که به‌مناسبت برندگان جایزة نوبل در کاخ سفید تشکیل می‌شد رد کرد9. در سال 1927، هنگام شروع همکاری با مجله‌ «ساتردی ایوینینگ پست» و پس فرستاده شدن دو تا از داستان‌های کوتاهش، در نامه‌ای که به مدیر مجله نوشت با لحنی خودستا طلیعة درخشش خود را به‌عنوان داستان نویسی بزرگ گوشزد کرد. جای تعجب است که این مرد خوستا چند سال بعد در جواب مدیر مجلة «امریکن مرکوری» که عکس و شرح حال‌اش را خواسته بود نوشت:« از فرستادن عکس معذورم. فکر هم نمی‌کنم عکسی از خودم بگیرم. و اما از شرح حالم. به حرام‌زاده‌ها چیزی نگو که ککشان هم نمی‌گزد. اگرهم خواستی، بهشان بگو دو سال قبل در کنفرانس ژنو سوسمار و کاکاسیاه برده‌ای پسم انداختند یا چیزی از این قبیل.10»
     زمینة داستان‌های فاکنر جنوب امریکاست: آکسفورد، آلاباما، جفرسن، ممفیس. فاکنر برای شخصیت‌های آثارش تاریخ خاص خودشان را می‌آفریند، با محیطی افسانه‌ای 11. این محیط افسانه‌ای چیزی جز همان قطعه زمین لافایت نیست که در آکسفورد قرار گرفته و ملک شخصی اوست. در نهایت خاطرة این محیط به افسانه‌ای نیمه فراموش شده پیوسته است و فاکنر آخرین مرثیه‌گوی آن است. از آن‌جا که فاکنر در کارهایش به‌دنبال علت و چرا می‌گردد، در بند پیگیری تاریخ و ترتیب زمانی نیست. گویی با شکستن سد زمان می‌خواهد گذشته و حال را به‌هم پیوند دهد، آن هم نه در زمان ساعتی بلکه در زمان خورشیدی، آن‌چه که انسان‌های بدوی از آن آگاهی داشتند. به‌این ترتیب، ما با دنیایی روبرو می‌شویم که تمام جنبه‌های آن به دقت طرح‌ریزی شده است، با داستانی پیچیده که اجزای آن برای راوی آشکار است، ولی هنوز دز ذهنش شکل نگرفته است. در ورای این روایت همواره جست‌وجو و تلاش جان‌کاهی هست برای نظم دادن. روی‌دادها و طرح‌ها دوباره و دوباره در هر رمان جدید رخ می‌نمایند، جرح و تعدیل می‌شوند و مفاهیم تازه‌ای می‌یابند. شخصیت‌هایی که در یک رمان بی‌اهمیت بودند، در رمان‌های دیگر ابعاد مهمی می‌یابند و میان رمانتیک بودن تا مسئولیت اخلاقی داشتن در نوسان‌اند.
     شخصیت‌های آثار فاکنر به سه گروه تقسیم می‌شوند: سیاهان، اشراف، دهاتی‌ها. شخصیت‌های دهاتی یا آدم‌های مستقل و شرافتمند هستند و یا چاچول بازانی که با زیرکی سر دیگران کلاه می‌گذارند. آن‌ها فردیت خود را حفظ کرده‌اند و به کسب و کار و زندگی سادة روستایی عشق می‌ورزند. پیداست که فاکنر قدرت استقلال طلبی و مناعت نفس آن‌ها را می‌ستاید و با زندگی مشقت‌بارشان همدردی می‌کند. شخصیت‌های سیاه پوست نیز به‌خاطر داشتن حس فردیت و منش و خلق و خوی انسانی و داشتن دل بی‌آلایش اهمیت ویژه‌ای در کارهای فاکنر پیدا می‌کنند. آن‌ها تصاویر آرزو و خاطرات فاکنر هستند و صدای‌شان صدای عدالت انسانی است و شکنجه و زجرشان بازتاب بی‌عدالتی‌ها و بی‌رحمی‌ها و تبعیض نژادی. و اما شخصیت‌های اشرافی، که آدم‌های اول هر رمان هستند، زمینة اجتماعی و خصلت‌شان مشابه است. در بطن هر رمان تجربه‌ای تلخ و عمیق نهفته است: گذار از کودکی به بلوغ. این ‌شخصیت‌ها که پیش از قرن بیستم در جنوب به دنیا آمده‌اند، زندگی‌شان در اوان کودکی بر مبنای دنیای اواسط قرن نوزدهم شکل می‌گیرد. ولی با پا گذاشتن به سن بلوغ وارد قرن بیستم می‌شوند. آن‌ها که آدم‌هایی آرمان‌گرا و نازک‌دل و واپس‌گرایند، در برخورد با واقعیت‌های قرن بیستم خشمگین می‌شوند، خود را گم می‌کنند و در برزخ میان قرن نوزدهم و قرن بیستم سرگردان می‌مانند.
     در آثار فاکنر، جز چند مورد خاص، صحبت از عشقی که بیدارکنندة دل و جان باشد به‌میان نمی‌آید. در رمان «قریه»12، یولا الهة باروری است و نماد عاطفه‌ای که انسانیت را با طبیعت قرین می‌کند. فاکنر دو بخش بلند این رمان را به دو نماد جنسی- یولا و گاو- اختصاص می‌دهد. در هر دو بخش اشارات تصویری مربوط به باروری فراوان است، و دنبال کردن گاو به‌وسیلة شخصیت ابله رمان نماد وحدت انسان با طبیعت است. در رمان Light in August ، لیناگروو به مادر زمین ماننده می‌شود. او انسانی است با دل بی‌غل‌وغش، فرمان‌بردار قوانین طبیعت و سرچشمة زایندة عشق و باروری. کدی نیز در «خشم و هیاهو»، با سپردن خویش به‌دست عشق و به‌خاطر دل سپردن به‌آن‌هایی که دورو برش هستند، چهره‌ای قابل تحسین می‌یابد. غیر از این موارد، آن‌گونه که پیداست، فاکنر یا از جنس مخالف می‌هراسد یا نفرت دارد. کونتین در «خشم و هیاهو» اعتقاد حاصل می‌کند که زنان به فساد گرایش دارند. «های تاور» در Light in August تمام شوهرها را با یک چوب می‌راند و کلاه ننگ برسرشان می‌گذارد و با تمام مردان زخم زن خورده همدلی می‌کند. «عمو باک» عاقله مرد عزب داستان «بود» در مجموعة Go Down,Moses، مجبور به عروسی با پیر دختری می‌شود که سهواً وارد اتاق‌خوابش شده است. دلیل‌اش هم این است که با آزادی و به‌پای خود به‌سرزمین خرس آمده است و دانسته یا ندانسته با خرس هم‌آغوش شده است و چاره‌ای جز عروسی ندارد. اصولاً اکثر شخصیت‌های زن که مورد تحسین فاکنر قرار می‌گیرند پا به‌سن گذاشته‌اند و هیچ‌گونه احساسی را برنمی‌انگیزانند، مانند دیلسی در «خشم و هیاهو»، مولی در Go Down,Moses و میس روزا در «ابشالوم، ابشالوم.» اگر این موضوع را در آثار فاکنر ضعف به‌شمار بیاوریم و آن را حمل بر تنفر از جنس مخالف کنیم، آن‌چنان که نظر اکثر منتقدان آثار فاکنر است، مزیت آثار او در توصیف شجاعت، شرافت، رحم و مروت، روابط متقابل نژادی و سادگی انسان روستایی است، و در بطن آثارش هم آرزویی مبهم آمیخته با حسرت برای برقراری مجدد سنت‌های انسانی گذشته




:: برچسب‌ها: ویلیام فاکنر , خشم و هیاهو , جایزه ادبی , بهترین داستان , رمان , داستانك , جایزه نوبل ,
تاریخ انتشار : یکشنبه 3 مهر 1390 | نظرات ()
  تحلیل آمار سایت و وبلاگ